W tym roku przypada 100. rocznica urodzin Stanisława Lema. Pisarz uznany za najwybitniejszego przedstawiciela polskiej fantastyki i jednego z najpoczytniejszych pisarzy science-fiction na świecie „w swoich rozważaniach nad kondycją współczesnego człowieka, skutkami postępu technicznego i cywilizacyjnego dostrzegał wiele zagadnień fundamentalnych dla kultury i myśli współczesnej. Przestrzegał przed negatywnymi skutkami technicznego rozwoju cywilizacji, a jego prace teoretyczne i prognozy futurologiczne mają znaczący wpływ na definiowanie miejsca ludzkości we wszechświecie i prognozowanie jej losu” – głosi tekst uchwały.
Stanisław Lem urodził się 12 września 1921 roku we Lwowie. Jest czołowym przedstawicielem polskiej fantastyki naukowej, a także filozofem, futurologiem, eseistą. W jego dorobku nie brakuje tekstów satyrycznych. Książkowo debiutował w 1951 roku powieścią „Astronauci”, choć wcześniej w odcinkach na łamach czasopisma „Nowy Świat Przygód” ukazywał się „Człowiek z Marsa”. Do jego najważniejszych i najpopularniejszych dzieł należą „Dziennik gwiazdowe” (1957), „Solaris” (1961), „Bajki robotów” (1964), „Summa technologiae” (1964), „Głos Pana” (1968) czy „Fantastyka i futurologia” (1970). Jest znany również jako autor recenzji czy wstępów do książek nieistniejących. Zawarł je w „Doskonałej próżni” (1971) i „Wielkości urojonej” (1973).
Wywarł ogromny wpływ zarówno na czytelników, jak i twórców literatury spod znaku fantastyki naukowej. Jego książki zostały przetłumaczone na ponad 40 języków i sprzedały się łącznie w nakładzie ponad 30 milionów egzemplarzy.
Często wskazuje się na to, że Lem w swoich tekstach opisywał późniejsze wynalazki współczesności, takie jak internet, elektroniczne książki, sztuczna inteligencja. W 1980 był rozważany jako jeden z polskich kandydatów do literackiej Nagrody Nobla.
Pisarz zmarł 27 marca 2006 roku. W 2005 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Ma na swoim koncie kilka doktoratów honoris causa (m.in. Politechniki Wrocławskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu w Bielefeld). Jego nazwiskiem nazwano planetoidę 3836 Lem, a w grudniu 2019 roku jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Pegaza otrzymała nazwę Solaris, z kolei krążącą wokół niej planetę nazwano Pirxem. Uchwałą Sejmu RP IX kadencji z 27 listopada 2020 zdecydowano o ustanowieniu roku 2021 Rokiem Stanisława Lema. Obchodom towarzyszy hasło „Widziałem przyszłość”.
Więcej na temat Roku Stanisława Lema oraz przygotowywanych w Polsce wydarzeń upamiętniających można przeczytać na stronie Instytutu Polska Przyszłości im. Stanisława Lema oraz w specjalnie przygotowanym serwisie roklema.pl, przygotowanym we współpracy ze wspomnianym instytutem oraz Wydawnictwem Literackim, Instytutem Adama Mickiewicza i Krakowskim Biurem Festiwalowym.
